Wróć
Dzień 1
Dokładnie rok temu o godzinie 8:31 z przylądka Canaveral wystartowała misja Ax-4, której częścią była polska Misja IGNIS! To pierwsza polska misja technologiczno-naukowa na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS).
Na pokładzie kapsuły SpaceX Dragon „Grace” znaleźli się: dowódca Peggy Whitson (USA), pilot Shubhanshu Shukla (Indie), specjalista misji Tibor Kapu (Węgry) oraz reprezentant Polski – dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski, astronauta projektowy ESA. Start oglądały na żywo miliony ludzi na całym świecie, a Sławosz przeszedł do historii jako drugi Polak w kosmosie!
Przez najbliższe 3 tygodnie będziemy codziennie przypominać Wam niesamowite chwile z tego historycznego lotu.
Bądźcie z nami!
więcej: https://plinspace.pl/
Zdjęcia: ESA/ Axiom Space/ NASA
Dzień 2
Minął rok, a kosmiczne wspomnienia wciąż są żywe! Dokładnie 26 czerwca czworo astronautów misji Ax-4 było w drodze na Międzynarodową Stację Kosmiczną ISS.
W ciasnej przestrzeni kapsuły SpaceX Dragon załoga przygotowywała się do kluczowego manewru zbliżenia do stacji. Dla nas to był moment ogromnej dumy – dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski jako pierwszy Polak w historii dołączył do elitarnego grona astronautów pracujących i mieszkających na pokładzie ISS.
foto: ESA/Axiom Space
Dzień 3
Rok temu, po blisko 22 godzinach autonomicznego lotu, kapsuła SpaceX Dragon bezpiecznie przybiła do ISS.
Dokowanie przebiegło perfekcyjnie. Po otwarciu włazów astronauci weszli na pokład stacji, gdzie powitała ich stała załoga. Pierwsze zadania? Akomodacja do mikrograwitacji, rozlokowanie cennego cargo z kapsuły oraz obowiązkowe szkolenie z zasad bezpieczeństwa i sytuacji awaryjnych. Potem przyszedł czas na rozpakowanie polskich eksperymentów!
To był też dzień szczególny – 48 rocznica lotu w kosmos pierwszego polskiego astronauty – generała Mirosława Hermaszewskiego. Dr inż. Sławosz Uznański – Wiśniewski miał ze sobą naszywkę, która znajdowała się na oryginalnym kombinezonie Mirosława Hermaszewskiego. Uwiecznił ten fakt zdjęciami w Cupoli.
Naszywka po powrocie została uroczyście zwrócona do Centrum Badań Kosmicznych PAN, do zbiorów pamiątek po locie w kosmos pierwszego Polaka.
Zdjęcia ESA
Dzień 4
To był pierwszy pełny dzień pracy astronautów na ISS!
Zaledwie kilka godzin po dokowaniu zainstalowano pierwsze dwa eksperymenty:
-Space Volcanic Algae – badanie unikalnych mikroglonów w kosmosie,
-LeopardISS – testowanie zaawansowanych technologii.
Równolegle rozpoczęły się intensywne przygotowania do uruchomienia 3 kolejnych z aż 13 zaplanowanych polskich eksperymentów: MXene in LEO, Human Gut Microbiota oraz Immune Multiomics. Kosmiczna nauka tworzy się na naszych oczach!
Dzień 5
Załoga nie marnowała ani minuty. Rok temu na ISS polskie eksperymenty medyczne i biologiczne weszły w kluczową fazę. Astronauci zrealizowali pierwsze sesje badawcze w ramach projektów:
AstroMentalHealth (zdrowie psychiczne w izolacji)
Human Gut Microbiota (wpływ kosmosu na florę jelitową)
Immune Multiomics (badanie odporności astronautów)
Dodatkowo polski astronauta bezpiecznie umieścił eksperyment Yeast TardigradeGene w dedykowanym miejscu przechowywania na stacji. Harmonogram był rozpisany co do minuty!
Dzień 6
Czy wiedzieliście, gdzie dokładnie pracował i… spał Sławosz podczas misji?
Podczas gdy załoga kontynuowała eksperymenty EEG Neurofeedback oraz MXene in LEO, my zajrzeliśmy do wnętrza modułu Columbus! To europejskie laboratorium o długości 6,9 m i średnicy 4,5 m służy do badań z fizjologii, biologii i mikrobiologii w warunkach mikrograwitacji. Co ciekawe, ten nowoczesny moduł laboratoryjny służył naszemu astronaucie również jako… sypialnia!
Więcej o eksperymentach na: https://plinspace.pl/eksperymenty
Foto:ESA/NASA
Dzień 7
Jak wygląda kosmiczny czas? Co robili astronauci w wolnym czasie na ISS?
Załoga misji Ax-4 na ISS funkcjonowała według strefy czasowej GMT (czas uniwersalny). Realizacja głównych zadań i eksperymentów (takich jak AstroMentalHealth, kalibracja PhotonGrav, EEG Neurofeedback czy Wireless Acoustics) zajmowała około 8 godzin dziennie.
A co potem? Czas na posiłki, obowiązkowe ćwiczenia fizyczne i chwilę prywatności. Przerwa nocna na ISS trwała od 21:30 do 6:00 GMT. Przeliczając to na nasz czas letni (CEST) – astronauci spali od 23:30 do 8:00 rano.
foto: ESA
Dzień 8
To był absolutnie wyjątkowy moment misji IGNIS, gdy polski astronauta po raz pierwszy połączył się z Polską na żywo z kosmosu!
Głównym punktem było spotkanie ze społecznością zgromadzoną w rodzinnym mieście Sławosza – Łodzi, w Centrum Nauki i Techniki EC-1.Chwilę później Sławosz rozmawiał z Premierem Donaldem Tuskiem, Wicepremierem Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem, Ministrem Rozwoju i Technologii Krzysztofem Paszykiem oraz Prezes POLSA dr Martą Ewą Wachowicz.
Mimo natłoku pracy (sesje EEG, instalacja softu do PhotonGrav, demonstracje edukacyjne dla uczniów) to był dzień pełen wzruszeń.
Zapis wideo znajdziecie tutaj: youtube.com/watch?v=fUYrQpeaNSI
Zdjęcia ESA/ KPRM
Dzień 9
Chwila oddechu na orbicie. Tego dnia w harmonogramie Sławosza widniał wpis: „off-duty day”.
Po niezwykle intensywnym pierwszym tygodniu misji, polski astronauta mógł wreszcie zregenerować siły.
Odpoczynek w kosmosie nie oznacza jednak leżenia na kanapie! Aby utrzymać formę i przeciwdziałać negatywnym skutkom mikrograwitacji, astronauci regularnie korzystają z systemu CEVIS – specjalnego roweru ergonomicznego izolującego wibracje. Jak się na nim jeździ? Prawie jak na Ziemi, z jedną małą różnicą – trzeba przypiąć się pasami, żeby nie odlecieć od pedałów!
foto:ESA
Dzień 10
To była wielka gratka dla fanów krótkofalarstwa i nauki! Rok temu, w ramach międzynarodowego programu ARISS, odbyło się wyjątkowe połączenie radiowe ze Sławoszem, które zorganizowano na Uniwersytecie Wrocławskim.
Łączność realizowana była przez specjalny telemost. Do ostatnich sekund nie byliśmy pewni, czy warunki orbitalne pozwolą na stabilny sygnał, ale wszystko potoczyło się nadspodziewanie dobrze! Sygnał z orbity był czysty, a młodzi pasjonaci usłyszeli odpowiedzi prosto z kosmosu.
Przeżyjmy to jeszcze raz oglądając zapis: youtube.com/live/FATPwoNf_zg
foto:ESA
Dzień 11
„Z góry Ziemia wygląda na niemal całkowicie niebieską…” – te słowa Sławosza zapadły nam w pamięć. Dokładnie rok temu Politechnika Rzeszowska gościła laureatów konkursu POLSA „Zapytaj astronautę”.
Podczas transmisji na żywo Sławosz odpowiedział na wszystkie pytania dzieci i młodzieży, zdradzając m.in., że jego ulubionym zajęciem w czasie wolnym jest podziwianie oceanów z okien modułu Cupola.
Poza tym na ISS trwała ciężka praca nad eksperymentem Wireless Acoustics od firmy Svantek – precyzyjnym dozymetrem przypinanym do ubrania astronauty, mierzącym hałas na stacji.
Całe spotkanie do obejrzenia tu: youtube.com/watch?v=i1I8YF1mGJc
Dzień 12
To było kosmiczne aptekarstwo, gdy Sławosz realizował wyjątkowo bogaty program badawczy: AstroMentalHealth, EEGneurofeedback, Mxene in Leo, Radiation Scalable Monitoring, w tym długoterminowy projekt Stability of Drugs, opracowany przez CMPW PAN w Zabrzu.
Naukowcy badają w nim, jak mikrograwitacja i promieniowanie kosmiczne wpływają na trwałość leków oraz ich biodegradowalnych, polimerowych nośników. Próbki zostały ukryte w module Columbus oraz w chłodni modułu KIBO. Całe badanie potrwa aż trzy lata, a próbki będą stopniowo wracać na Ziemię, by pomóc w planowaniu przyszłych misji na Księżyc i Marsa!
Dzień 13
W Centrum Nauki Kopernik odbyła się pierwsza w historii polska konferencja prasowa prosto z orbity!
Dziennikarze zadali 11 pytań o codzienne życie na wysokości 400 km. Dowiedzieliśmy się m.in., jak działa kosmiczny recykling wody. Zgodnie z powiedzeniem astronautów: „dzisiejsza kawa to wczorajsza kawa” . Włosi zainstalowali nawet na stacji ekspres ISSpresso, a dzięki specjalnym kubkom Zero-G cup napoje można pić bez słomki!
Dzień 14
Fizyka płynów na żywo z kosmosu! Dokładnie rok temu o godzinie 11:55 oczy młodych pasjonatów nauki ponownie zwrócone były na Centrum Nauki Kopernik.
Podczas trwającej 20 minut transmisji dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski przeprowadził trzy eksperymenty zaprojektowane przez polskich uczniów w ramach konkursu „Prosty eksperyment – kosmiczne odkrycie”.
Motywem przewodnim było zachowanie się płynów w stanie nieważkości. Przy okazji poznaliśmy działanie kosmicznego systemu ECLSS, który odzyskuje ponad 90% wody na stacji – w tym z wilgoci z powietrza oraz… moczu astronautów!
Oglądaj powtórkę: youtube.com/live/4xz4eLf_GGg
foto: ESA
Dzień 15
23 stopnie Celsjusza i 40% wilgotności – to idealne warunki do życia na orbicie. Rok temu, gdy misja powoli zbliżała się ku końcowi, astronauci mieli czas na odpoczynek, a my przyglądaliśmy się kosmicznej klimatyzacji.
Nad tym, by parametry powietrza na ISS były stabilne, czuwa zaawansowany system ECLSS oraz pracujący na Ziemi zespół STRATOS w Centrum Kontroli modułu Columbus w Monachium. Precyzyjna kontrola temperatury jest kluczowa dla powodzenia eksperymentów oraz szybkiej regeneracji załogi po całym dniu wymagających zadań.
foto:ESA
Dzień 16
Wyścig z czasem w stanie nieważkości! Sławosz rok temu na ISS miał coraz mniej czasu na dokończenie kluczowych eksperymentów technologiczno-naukowych.
Jednym z nich był Human Gut Microbiota przygotowany przez Wojskową Akademię Techniczną. Pobranie próbek mikrobioty jelitowej wymagało od astronauty ogromnego skupienia: próbki musiały zostać błyskawicznie zabezpieczone i przetransportowane do zamrażarki niskotemperaturowej (-80°C).
Dlaczego? W warunkach ISS niektóre bakterie dzielą się co 20 minut, a badacze potrzebowali nienaruszonego materiału!
szczegóły : plinspace.pl/eksperymenty/1314-human-gut-microbiota
foto: ESA
Dzień 17
Jak bezpiecznie przewieźć krew z kosmosu? Probówki używane w eksperymencie Immune Multiomics (WAT) były zrobione ze szkła. Gdyby pękły na ISS, mikroskopijne odłamki zniszczyłyby aparaturę stacji i raniły załogę.
Aby temu zapobiec, polscy naukowcy musieli perfekcyjnie owinąć je specjalną taśmą ochronną. Kontrola jakości ESA odrzuciłaby każdą próbkę z najmniejszym pęcherzykiem powietrza! Na szczęście próba wypadła pomyślnie.
Ostatnie chwile na ISS to także finalizacja eksperymentów EEG Neurofeedback, Yeast TardigradeGene.
Wszystkie opisy badań znajdziecie na: plinspace.pl/eksperymenty
foto:ESA
Dzień 18
Czas na pakowanie! Rok temu finał misji Ax-4 był coraz bliżej.
Sławosz realizował zadania przygotowane przez stronę polską i ESA. Kolejny dzień należał już w pełni do procedur NASA związanych z powrotem na Ziemię.
Ostatnim wykonanym zadaniem naukowym misji IGNIS było odinstalowanie eksperymentu Space Volcanic Algae.
Tym samym podstawowe cele misji zostały zrealizowane w niesamowitych 99,2%! Za kilka dni załoga miała ponownie zasiąść w kapsule Dragon. Co ciekawe, cały powrót z orbity został zaprojektowany jako proces w 100% autonomiczny – niewymagający ręcznego sterowania przez załogę.
foto: ESA
Dzień 19
Ostatnie spojrzenie na dom z wysokości 400 km. Dokładnie rok temu dzień przed odlotem upłynął załodze pod hasłem „Undock-1”. Był to czas na zebranie sił przed powrotem na Ziemię i domknięcie spraw logistycznych.
Sławosz wykorzystał te chwile na ostatnie odwiedziny w module obserwacyjnym Cupola, gdzie uwiecznił na zdjęciach polskie pamiątki, litery, flagę, tradycyjną krajkę i wiersze, które poleciały z nim w kosmos. To były niezwykle emocjonalne chwile pożegnania z przestrzenią kosmiczną.
foto:ESA
Dzień 20
Koniec kosmicznej odysei, czas wracać! Dokładnie rok temu o godzinie 15:55 CEST odbyła się oficjalna, niezwykle wzruszająca ceremonia pożegnania załogi misji Ax-4 na pokładzie ISS.
Dla dr. inż. Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego i całej misji IGNIS był to symboliczny moment zamknięcia pobytu na orbicie. Po zamknięciu włazów i 2 godzinach oczekiwania, kapsuła Dragon „Grace” powoli odłączyła się od stacji. Rozpoczęła się skomplikowana procedura powrotu: odseparowanie tylnej części (tzw. trunk), wejście w atmosferę i rozgrzanie osłony termicznej do astronomicznych 1600 stopni Celsjusza!
Transmisję z tego momentu śledziliśmy z zapartym tchem tutaj: youtube.com/watch?v=OLXKH-U77ZA
Foto:ESA
Dzień 21
WODOWANIE! Dokładnie rok temu, 15 lipca o godzinie 11:31 CEST, kapsuła SpaceX Dragon „Grace” z polskim astronautą na pokładzie bezpiecznie dotknęła wód Oceanu Spokojnego u wybrzeży Kalifornii!
Tym samym historyczna misja Ax-4 oraz polska Misja IGNIS oficjalnie dobiegły końca. Cały powrót z ISS trwał około 22 godzin. Po przejściu przez piekielnie gorące warstwy atmosfery (1600°C!), na wysokości 5,7 km otworzyły się dwa spadochrony stabilizujące, a na wysokości 2 km – cztery potężne spadochrony główne. Chwilę po zetknięciu z wodą jednostki ratownicze podjęły naszą załogę.
Podsumowując tę rocznicę, warto wspomnieć o eksperymencie Astro Performance od Smarter Diagnostics, który badał zmiany w ciele astronautów za pomocą AI i trwa do dziś na Ziemi! Dziękujemy, że byliście z nami podczas tej rocznicowej podróży przez historię polskiego kosmosu!
foto:ESA/Axiom Space
